Trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp, nhiều lãnh đạo lựa chọn theo đuổi chương trình DBA (Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh) như một bước tiếp theo để hệ thống hóa kinh nghiệm và nâng cao năng lực ra quyết định.

Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế tại AIT cho thấy, DBA không đơn thuần là một chương trình đào tạo nâng cao, mà là một quá trình chuyển dịch từ tư duy vận hành sang tư duy phân tích và nghiên cứu.

Sự chuyển dịch này không diễn ra tự nhiên. Nó đòi hỏi người học phải chuẩn bị trước về mặt tâm lý, kỳ vọng và cách tiếp cận.

Từ “giải quyết vấn đề” sang “định nghĩa lại vấn đề”

Trong môi trường doanh nghiệp, lãnh đạo thường được đánh giá dựa trên khả năng:

• Nhận diện vấn đề nhanh
• Đưa ra giải pháp kịp thời
• Tối ưu hóa kết quả trong ngắn hạn

Tuy nhiên, trong chương trình DBA tại AIT, trọng tâm không nằm ở việc giải quyết vấn đề ngay lập tức, mà ở việc đặt lại câu hỏi: vấn đề thực sự là gì?

Ở giai đoạn đầu, học viên được hướng dẫn để:

• Xác định một hiện tượng hoặc thách thức trong chính doanh nghiệp
• Phân tách hiện tượng đó thành các yếu tố cấu thành
• Chuyển hóa thành một câu hỏi nghiên cứu có thể kiểm chứng

Ví dụ, thay vì đặt vấn đề: “Doanh nghiệp tăng trưởng chậm”

Người học DBA sẽ phải đi xa hơn:

• Tăng trưởng chậm ở phân khúc nào?
• Do yếu tố thị trường, mô hình kinh doanh hay năng lực tổ chức?
• Có bằng chứng nào để khẳng định giả định ban đầu?

Môi trường học tập: Tương tác, phản biện và đa góc nhìn

Trải nghiệm lớp học trong chương trình DBA tại AIT khác biệt rõ so với các khóa đào tạo quản trị thông thường. 

Thay vì truyền đạt kiến thức một chiều, các buổi học được thiết kế theo hướng:

• Thảo luận chuyên sâu
• Phân tích tình huống thực tế
• Đặt câu hỏi phản biện giữa giảng viên và học viên

Đặc biệt, với sự tham gia của các học viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, mỗi vấn đề được nhìn nhận từ nhiều góc độ:

• Chiến lược
• Tài chính
• Nhân sự
• Thị trường

Điều này giúp người học nhận ra rằng: không có một mô hình hay giải pháp nào mang tính phổ quát tuyệt đối, mà luôn cần được đặt trong bối cảnh cụ thể.

Đọc, viết và lập luận có hệ thống

Một trong những yêu cầu cốt lõi của chương trình DBA là khả năng làm việc với tri thức học thuật.

Tại AIT Việt Nam, học viên cần:

• Đọc các nghiên cứu học thuật (academic literature)
• Tổng hợp và so sánh các quan điểm khác nhau
• Xây dựng lập luận dựa trên bằng chứng)

Điểm khác biệt nằm ở chỗ:

• Không chỉ đọc để “biết”
• Mà đọc để đặt lại câu hỏi và phản biện

Quá trình này đòi hỏi:

• Khả năng tập trung
• Tính kiên nhẫn
• Và đặc biệt là kỷ luật trong tư duy

Đây cũng là lý do nhiều học viên nhận thấy DBA không “khó” về nội dung, nhưng “khó” ở việc duy trì một chuẩn mực học thuật liên tục.

Quản lý thời gian: Yếu tố quyết định khả năng theo đuổi chương trình

Chương trình DBA tại AIT được thiết kế dành cho người đang đi làm, với lịch học phù hợp. Tuy nhiên, thách thức lớn không nằm ở thời lượng trên lớp, mà ở thời gian tự học và nghiên cứu.

Thực tế cho thấy:

• Việc đọc tài liệu, chuẩn bị bài, viết phân tích chiếm phần lớn thời gian
• Quá trình này không thể “dồn lại”, mà cần duy trì đều đặn

Do đó, người học cần:

• Chủ động phân bổ thời gian
• Xây dựng thói quen học tập ổn định
• Tích hợp việc học vào lịch làm việc cá nhân

DBA không yêu cầu bạn học nhiều hơn, nhưng yêu cầu bạn học có hệ thống và liên tục hơn.

Vai trò của supervisor

Trong hành trình DBA, giảng viên hướng dẫn (supervisor) đóng vai trò then chốt.

Tại AIT, quá trình làm việc với supervisor thường bao gồm:

• Trình bày ý tưởng nghiên cứu
• Nhận phản hồi và phản biện
• Điều chỉnh hướng tiếp cận và phương pháp

Điểm quan trọng là: Supervisor không đưa ra câu trả lời, mà giúp bạn tự kiểm định giả định của mình.

Quá trình này có thể khiến người học:

• Phải sửa đổi nhiều lần
• Đối diện với việc thay đổi hướng nghiên cứu

Tuy nhiên, điều này giúp:

• Nâng cao độ chính xác của nghiên cứu
• Giảm thiểu sai lệch trong lập luận

Giá trị của DBA: Sự chuyển hóa trong cách tư duy và ra quyết định

Khác với các chương trình đào tạo ngắn hạn, giá trị của DBA tại AIT không nằm ở việc cung cấp giải pháp tức thời.

Thay vào đó, sự thay đổi diễn ra ở cấp độ nền tảng hơn:

• Cách đặt vấn đề trở nên chặt chẽ hơn
• Cách đánh giá thông tin mang tính hệ thống hơn
• Cách ra quyết định dựa trên lập luận và bằng chứng rõ ràng hơn

Đây là những năng lực khó đo lường ngay lập tức, nhưng có tác động dài hạn đến hiệu quả điều hành doanh nghiệp.

Kết luận

Từ góc nhìn thực tiễn, việc theo đuổi chương trình DBA tại AIT không chỉ là một quyết định học tập, mà là một lựa chọn mang tính chiến lược trong phát triển cá nhân.

Trước khi bắt đầu, điều quan trọng không nằm ở việc bạn có đủ năng lực hay không, mà ở việc: Bạn có sẵn sàng thay đổi cách mình tiếp cận vấn đề, cách mình học và cách mình ra quyết định hay chưa

Bởi lẽ, DBA không đơn thuần giúp bạn biết nhiều hơn, mà giúp bạn hiểu sâu hơn và hành động một cách có cơ sở hơn trong một môi trường ngày càng phức tạp.

→ Tìm hiểu về chương trình Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh (DBA) tại AIT